9 juni 2019, PINKSTEREN (overdenking)

 

Lezing: Genesis 8: 1-14
Lezing:Handelingen 2: 1-21

Voorganger: Ds. Dick van der Vaart

 

Gemeente van Christus,

Wanneer je op een zaterdagmiddag de Hoofdstraat ingaat en willekeurig mensen aanspreekt en vraagt : “ Wat viert de kerk met kerst ? “ dan zullen de meeste mensen nog wel weten dat we dan de geboorte van Jezus vieren.

Wanneer je ze vervolgens vraagt wat de kerk met Pasen viert dan zullen er al minder mensen zijn die direct een antwoord op die vraag kunnen geven.

En de vraag naar de betekenis van het Pinksterfeest hoef je eigenlijk niet meer te stellen: de meeste mensen weten het niet. Dat wil echte niet zeggen dat de Heilige Geest niet in hun leven aanwezig zou zijn. Ook zij hebben de levensadem van God ingeblazen gekregen. De simpele in-en uitademing is al een in-en uitademing van de Heilige Geest.

Hoe leg je nu aan mensen die niet vertrouwd zijn met de christelijke traditie uit wat wij vieren op het Pinksterfeest ? Dat kunnen we doen met behulp van de beeldtaal van de bijbel. In vogelvlucht kunnen we met hen de bijbel doorgaan en helpen de bijbelse beeldtaal te ontcijferen. Wanneer je dat gedaan hebt zullen de mensen zeggen:    “ Waauw ! Wat mooi ! “

In vogelvlucht de bijbel door. Welke verhalen kies je dan ? Ga met me mee !

Je begint met het scheppingsverhaal:

“ In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was nog woest en doods en duisternis lag over de oervloed maar Gods Geest zweefde over het water. “

Water is in de bijbel het symbool van leven en dood, van oorlog ,haat en nijd, water is een symbool van chaos. In Genesis 1 het symbool van het nog niet geschapene. Het geschapene is de kosmos, het woord betekent sieraad. Het nog niet geschapene is de chaos.

“ Duisternis lag over de oervloed “ lezen we  en dan staat er “ maar Gods Geest zweefde over de wateren. “  Hier wordt verwachting gewekt.

De vogel Gods, de vuurvogel komt klapwiekend aangevlogen. De beweging van de vleugels brengt de lucht in beweging. Een windvlaag raakt het wateroppervlak.  Daar waar de wind het water beroert daar wordt de aarde geboren.

 

Dan vliegt de vogel Gods door naar  Genesis 8 het verhaal over Noach. Zagen we in Genesis 1 dat de aarde uit het chaoswater opdook. In Genesis 8 zien we hoe de aarde weer in het chaoswater ondergaat. Volgens de bijbelschrijver was dat de schuld van de mensen. Zij hebben op aarde een chaos veroorzaakt. ( Dat klinkt wat pessimistisch maar wanneer wij naar het journaal kijken en de vervuiling van de aarde, de oceanen en de lucht zien en de vele oorlogen en conflicten die gaande zijn, dan verzuchten we ook wel eens dat de mensheid “ er een zootje van maakt “, de aarde verandert in chaos. “ )

De bijbelschrijver blijkt echter geen pessimist : God laat het niet gebeuren dat de aarde defintief onder het chaoswater verdwijnt. Hij redt Noach ( en Noach is het symbool van de mensheid ) . God redt de mensheid  door haar te bewaren in een ark. En dan schept God op nieuw orde in de chaos :

In Genesis 8 lezen we :

“ Op zijn bevel begon er een wind over de aarde te waaien waardoor her water afnam. “  Deze wind is de wind van de Heilige Geest. De wind veroorzaakt door het klapwieken van zijn vleugels.

En de vogel Gods ging blijkbaar de ark binnen mogelijk om even uit te rusten. Want verderop lezen we dat Noach wanneer hij wil weten of het water al zover gezakt is dat de aarde weer tevoorschijn gekomen is, een duif loslaat. Hij houdt de duif, de vogel Gods in zijn handen, steekt ze uit het raam en de duif vliegt weg. Wanneer de duif later terugkomt met een twijgje in zijn bek , weet  Noach dat de aarde weer opgedoken is: herschepping. God laat niet varen het werk dat zijn hand begon.

Dan vliegt de vogel door naar de rivier de Jordaan, waar Jezus werd gedoopt. Jezus gaat bij doop kopje onder in het chaoswater, het water van de dood. De oude sterft . Maar dan scheurt de hemel open, de Heilige Geest in de gedaante van een duif, komt klapwiekend aangevlogen, de wind beroert het water, Jezus wordt opnieuw geboren : de nieuw Adam, de eersteling van een nieuwe schepping.

 

En dan vliegt de vogel door naar het boek Handelingen naar het Pinksterverhaal. De leerlingen van Jezus zijn bijeen in een bovenvertrek in Jeruzalem. Ze zijn daar bijeen in afwachting van de Heilige Geest. Ze wachten op de Heilige Geest zoals Noach in de ark wachtte op de Heilige Geest.

En zoals Noach opeens het geluid van een windvlaag hoorde die het chaoswater wegwaaide. Zo horen ook de leerlingen van Jezus, bijeen in het bovenvertrek, opeens het geluid van een geweldig windvlaag die het huis waar ze zich bevonden helemaal vervulde.

Zoals de Heilige Geest de ark van Noach binnenkwam , zo komt de Geest ook het bovenvertrek van de leerlingen binnen. Ze raken vervuld van blijdschap, ze worden enthousiast d.w.z. vol van God. Ze raken enthousiast en geïnspireerd . Ze staan in vuur en vlam.

 

Daar waar de Heilige Geest verschijnt daar vindt herschepping plaats: in het verhaal over Noach, in het verhaal over de doop van Jezus en nu in het verhaal over de Pinksterdoop van de leerlingen van Jezus.

Bij zijn doop werd Jezus herschapen. Hij was de nieuwe Adam , de eersteling van een nieuwe schepping, de eersteling van een nieuwe mensheid. In het Pinksterverhaal overkomt de leerlingen van Jezus wat Jezus overkwam bij zijn doop : ook zij worden herschapen. Jezus was de eersteling van een nieuwe mensheid. Zij zijn de nummers 2 t/ 12 van een nieuwe mensheid, op dezelfde dag worden er nog drieduizend mensen herschapen, opnieuw geboren.

 

Wat wil dit nu zeggen dat Jezus, zijn twaalf leerlingen en de drieduizend anderen de eerstelingen van een nieuwe schepping zijn ? Wat zegt het ons ?

We hebben allemaal het diepe besef dat de aarde en de mensheid in principe bedoeld zijn zoals ze worden geschetst in Genesis 1 : de aarde als een Hof van Eden , als een paradijs. De mensheid als Adam en Eva levend in harmonie met God, met elkaar en met de natuur. Dat zijn beelden die diep leven in onze ziel.

 

Wanneer we naar de wereld kijken en zien hoeveel onrecht, oorlog, haat en nijd er is en hoe we de aarde vervuild hebben dan delen we het pessimisme van de schrijver van de verhaal over Noach en denken we dat de aarde een chaos is geworden en in chaos ten onder zal gaan.

We zien de toekomst dan donker in. Donker als de duisternis die over de oervloed lag. Dit pessimisme verlamt ons en motiveert ons niet om in actie te komen, om de chaos op te ruimen en te veranderen in een nieuwe kosmos.

Op eigen kracht komen we hier niet uit en blijven we bij de pakken neerzitten. En daar zendt God zijn Heilige Geest. De Geest die ons inspireert en motiveert om de schouders eronder te zetten en onrecht, oorlog haat en nijd de wereld de wereld uit te werken en de aarde, de oceanen en de luchten weer schoon te maken.

Dit lijkt een onmogelijke opgave, een mooie droom, het lijkt niet mogelijk maar voor God is niets onmogelijk.

Petrus zegt tegen de mensen in Jeruzalem die verwonderd zijn over het enthousiasme van de leerlingen:

“ Het is niet vreemd wat er gebeurt. De profeet Joël heeft het al gezegd: “ Ik zal , zegt God, Mijn Geest uitgieten over alle mensen. Dan zullen jullie zonen en dochters profeteren, jongeren zullen visioenen zien…”

Dit is wat er nu in de wereld gebeurt : In Amerika gaan jongeren de straat op om te protesteren tegen de wapenwetten die het mogelijk maken dat automatische vuurwapens vrij verkrijgbaar zijn. Zij dromen als ds. Marin Luther King van een vreedzame wereld.

In Nederland gaan middelbare scholieren de straat op om te pleiten voor aanpak van de milieuproblematiek.

“ Dan zullen jullie zonen en dochters profeteren en visioenen zien.

Het is de Heilige Geest die werkzaam is in hen. Het is de Heilige Geest die hen motiveert om de straat op te gaan en te profeteren. Zoals de Heilige Geest de leerlingen motiveerde om de straat op te gaan en te profeteren.

De Heilige Geest is uitgestort in deze wereld. God is werkzaam in deze wereld. Het komt goed met deze wereld ! Gode zij dank !

Amen.

 

| in Pinksteren 2019, Preek van de week.