4 augustus 2019

 

Lezingen: 2 Kon.18, 13-20  en  Hebreeën 10, 32-36
Voorganger: mevr. Rieke van Dijk-Veenstra

Overdenking                                 ‘Was für ein Vertrauen’

Lieve mensen, gemeente van Jezus Christus,

Wat is dat voor een vertrouwen dat jij hebt?
Op wie of wat vertrouw jij eigenlijk?
Deze woorden kunnen zoveel betekenen.
Allereerst in hoe deze woorden worden gezegd.
Of geroepen.
Of gevraagd.
Eerlijke verbazing kan erin liggen:
Ongelooflijk dat iemand heden ten dage nog vertrouwen kan hebben.
Uitgerekend nu, in deze tijd, waarin zoveel bedrog, fraude  en schijnheiligheid telkens weer de kop op steken.

Maar er kan ook waardering uit spreken.
Bewondering, misschien zelfs heimelijke jaloezie:
Bijzonder, wat een vertrouwen heeft die man, die vrouw!
Zo sterk, dat zou ik ook wel willen hebben, maar ik weet niet hoe!

Een open, geïnteresseerde vraag kan het zijn:
Wat is dat eigenlijk voor een vertrouwen dat jij hebt?
Hoe kom je er aan?
Draagt het jou, ook als het heel moeilijk wordt? Vertel mij ervan.

De woorden kunnen ook cynisch worden uitgesproken,
op een verachtelijke toon:
Wat is dat voor een vertrouwen, dat jij hebt.
Geloof je het zelf nog wel?
Ben je soms gek geworden?. Doe niet zo naïef!

Knagende twijfel aan jezelf kan in deze zin liggen:
Wat betekent het eigenlijk,
wanneer wij zeggen dat wij op God vertrouwen?

Kunnen wij dat eerlijk gezegd wel?
Als we zien wat er in de wereld allemaal gebeurt?
Kunnen we wel op God vertrouwen als we in ons persoonlijk leven getroffen worden door verdriet en pijn?

Wat is dat voor een vertrouwen?
Op wie vertrouw je eigenlijk?
Deze vraag, die centraal stond op de Kirchentag, eind juni in Dortmund, spreekt iedereen  aan.
Zo’n tekst laat niemand onberoerd.
Vertrouwen…..Daarover kan iedereen wel iets persoonlijks vertellen.

Deze tekst uit 2 Koningen stamt uit een onbekende geschiedenis in het Oude Testament.
We hebben deze tekst zojuist gelezen.
Het verhaalt over een gebeurtenis in oorlogstijd, 700 jaar voor Christus.
Het overmachtige Assyrische leger van grootheerser Sanherib heeft  vele belangrijke steden in het Midden Oosten bezet en veroverd.
Nu is het kleine Koninkrijk Juda met de hoofdstad Jeruzalem aan de beurt.
Een klein landje met vanzelfsprekend ook een klein legertje.
Dat legertje is geen partij voor het gigantische leger van koning Sanherib, koning van een grootmacht in die tijd.
Het Assyrië van toen kun je vergelijken met de Verenigde Staten van nu.
Maar de koning van Juda, Hiskia, geeft de stad niet zomaar uit handen.
Hij verzet zich, hoewel hij militair gezien hopeloos de zwakkere is.

Daarop stuurt de Assyrische koning met zijn leger een delegatie richting Jeruzalem om de koning van Juda onder druk te zetten door hem te bespotten en te intimideren.
“Wat is dat voor een vertrouwen, waar jij op steunt?
Anders gezegd:
Wie of wat geeft jou zekerheid bij jouw waanzinnig politieke plan?
Waar komt jouw vertrouwen vandaan dat jij verzet pleegt tegen de machtige koning van Assyrië ?
Meen je nu echt dat met wat loze woorden raad en macht te bevechten zijn?
Op wie verlaat jij je dan, dat jij ontrouw bent aan mij?

Een antwoord geeft Hiskia niet direct.
De Bijbel vertelt ons wel dat Hiskia een vrome koning was.
Hij vernieuwde de godsdienst in Jeruzalem en schafte de afgodenverering af.
Alle afgodsbeelden moesten verwijderd worden in zijn land.
En in politieke en persoonlijke situaties zocht hij steeds weer in gebed contact met God of vroeg om raad  bij de profeet Jesaja.
Zo ook na deze verbale aanval van Sanherib.
En Jesaja raadt aan om op God te vertrouwen en zich niet over te geven.

Waarom is het verhaal over deze gebeurtenis in de Bijbel gekomen?
Waarschijnlijk omdat Koning Sanherib niet lang daarna van Jeruzalem weggetrokken is.
Jeruzalem wordt daadwerkelijk gespaard.
Waarom is niet duidelijk.
Een staatsgreep in de hoofdstad?
Een ernstige ziekte, een epidemie, waartegen de soldaten van het Assyrische leger niet bestand bleken te zijn?
Wie zal het zeggen?
Niettemin maakt deze geschiedenis duidelijk dat je als mens al rondkijkend voor van alles bang kunt worden en terecht,
omdat de dreiging groot is.
Kijk naar dat gigantische Assyrische leger dat om Jeruzalem heen lag.
En dan kan het leven opeens een andere wending nemen,
een keer ten goede, die niet direct voor de hand lag,
en toch….
In Duitsland hebben ze dat ervaren toen in 1989 zo onverwacht de Berlijnse muur is gevallen en alles anders werd.

En wij?
Zo positief is onze eigen ervaring niet altijd.
In de wereld van vandaag schijnt het oude woord vertrouwen nog maar zelden gebruikt te worden.
Wie kan men tegenwoordig nog vertrouwen?
De politici, de banken, de wereldgrootheden, de……..? Vult u maar in.
Wie is heden ten dage nog vertrouwenswaardig?
Ben je misschien naïef als je iemand gelooft op zijn of haar woord?
Hoe vaak wordt je vertrouwen geschonden
en word je daardoor voorzichtig, onzeker, wantrouwend.
Vertrouwen is en blijft altijd riskant,
is een kostbaar, maar ook een kwetsbaar goed.
Hoe groter de angst, hoeveel minder het vertrouwen.

In de geschiedenis van Hiskia gaat het om vertrouwen op God,
een vertrouwen dat de realiteit van het leven niet ontkent,
maar zich tenslotte op God verlaat.
Ook en juist daar waar alle door mensengemaakte zekerheden zo broos en wankel blijken te zijn.
Vertrouwen is altijd een waagstuk, een risico.
Durven wij open te zijn naar elkaar?
Durven wij op God te vertrouwen?
Het wordt existentieel op het moment dat wij opeens merken:
nu begin ik te weifelen, verlies ik mijn middelpunt,
Verlies ik de verbinding met mijzelf, met God,
met de mensen om mij heen, met de wereld.
Het gaat om Godsvertrouwen.
Hoe het helpt tot leven.
Hoe het daar bovenuit het maatschappelijk handelen kan beïnvloeden.
Als tegenstem tegen het cynisme, het wantrouwen.
Ook een hoog riskant vertrouwen.
En juist daarin schrikwekkend actueel.

En wat betekent dit nu voor ons?
Kunnen we er iets mee?
Wat betekent het in ons persoonlijk leven?
Wat betekent het om op God te vertrouwen?
En wat betekent het vandaag de dag,
wanneer we oog in oog staan met de problemen in de maatschappij waarin wij leven en waar ook wij verantwoordelijkheid voor dragen?
Wat betekent het voor ons als kerk?
Als  gemeente van de Oosterkerk?

‘Werp uw vertrouwen niet weg, welke een grote beloning heeft.
Geduld hebben jullie nodig, opdat jullie de wil van God doen en het beloofde ontvangen´.
Deze tekst uit de brief aan de Hebreeën,
stamt uit een schrijven aan een gemeente bij wie de inspiratie weg is.
Ook in die tijd was het een tijd van verandering, omwenteling.
Een tijd van onzekerheid.
Hoe verder?
Men leeft met het verlangen naar vroeger, naar de goede oude tijd,
een vol huis, een betrokken gemeenschap, brandend in geloof.
En dan nu de tegenstelling:
De bijeenkomsten van de gemeente worden steeds minder bezocht,
Sommigen zoeken de antwoorden voor hun leven op andere plaatsen.
Zo herkenbaar ook in onze tijd.
Ook wij leven in een tijd van grote veranderingen, omwentelingen.
Net als de gemeente van de Hebreeënbrief.
Het oude draagt niet meer en het nieuwe zoeken wij.

‘Werp uw vertrouwen niet weg’.
In deze tekst wordt vertrouwen met het Griekse woord ‘parräsia’ weergegeven.
Een woord, waarbij twijfel en onzekerheid nauwelijks meeklinken.
“Openheid, vrijmoedigheid, onverschrokkenheid’  betekent dit woord in het algemeen,
En in deze tekst betekent het vooral: vreugde en vertrouwen
als een uiting van het geloof.
En dat brengt nieuwe kansen.
Ook voor ons.

Vertrouwen stond ook centraal toen we samen het afgelopen jaar hier in de Oosterkerk bij elkaar kwamen rondom het jaarthema ‘Een goed gesprek’,
bij elkaar kwamen in verschillende huiskamers,
bij gemeenteleden thuis.
We deelden ons geloof in een kleine kring met elkaar.
Een goed gesprek is alleen mogelijk wanneer we elkaar vertrouwen en open naar elkaar kunnen zijn.
Ook in de creatieve meditatieve werkgroep was dit voelbaar en merkbaar.
(afbeelding ketting)
Zoals deze prachtige ketting het zo mooi weergeeft:
Elkaar ontmoeten in: openheid, verbondenheid, veelkleurigheid.

 

 

Of deze mooie sjaal: (afbeelding sjaal)
Mensen met verschillende achtergronden en gevoelens komen van buiten naar binnen en ontmoeten elkaar en raken in een kleurrijk gesprek.
Horen en gehoord worden.

 

Zo mogen wij als gemeente elkaar steeds weer ontmoeten in openheid en saamhorigheid.(afbeelding beeldje)
In vol vertrouwen mogen we samen op weg aan.
Alleen wie bereid is anderen te vertrouwen,
kan ook vertrouwen ontvangen.
Samen op weg in vertrouwen dat God met ons mee gaat.

 

Op de Kirchentag in Dortmund zongen we in een kerkdienst midden op straat met zo”n twintigduizend mensen:
“Es ist gut, dass du da bist, es ist gut’.
Een lied dat gaat over ons vertrouwen op God
ondanks alle twijfels en vragen in het leven.
Ook een lied dat gaat over het vertrouwen in elkaar.
Wanneer we bereid zijn anderen te vertrouwen,
zal het vertrouwen toenemen.
Vertrouwen en moed zijn woorden die bij elkaar horen.
Moed als tegengif tegen het gif van het wantrouwen dat we zo vaak ervaren in de wereld om ons heen.
Een wantrouwen dat onze maatschappij dreigt te ontwrichten.
Juist als kerk kunnen we denk ik onze stem laten horen
en veel betekenen in onze samenleving van vandaag:
Een ander geluid laten horen:
Voor hen die niet in staat zijn een eigen inkomen te verwerven,
mensen die leven aan de rand van de samenleving,
vluchtelingen die een thuis zoeken.
Het gaat om een samenleving waarin we omzien naar elkaar:
vol vertrouwen.

En zo zijn ook vertrouwen en geloof woorden die in elkaars verlengde liggen.
Geloof dat we er niet alleen voor staan.
Dat God met ons meegaat.
En we ons steeds weer mogen laten inspireren door zijn Geest, elkaar vasthoudend.
Ons door Hem laten aanraken
vanuit een vertrouwen dat Hij bij ons is.

Zoals we het straks samen mogen uitzingen in het geloofslied:
Ik geloof in mijn God als de stem,
die de wereld naar toekomst en vrede leidt
en het uitzicht biedt
van geloof, hoop en liefde door Hem.

Dan kunnen we er ook zijn voor die ander en delen wat ons is toevertrouwd.
Broeders en zusters zijn van elkaar.
Vertrouwen.
Delen van ons zelf, onze liefde, onze trouw.
Dat we er zijn, in onze aanwezigheid, in onze aandacht naar elkaar, een luisterend oor, een arm om de ander heengeslagen,
opkomen voor elkaar.
Amen

 

 

 

 

| in Preek van de week.