3 november 2019

 

Lezingen:

Genesis 12: 1-8
Lucas 19: 1-10

 

Voorganger: ds. Dick van der Vaart

Gemeente van Christus

Zacheus kent Jezus niet. Hij heeft over Hem gehoord maar Hem nooit ontmoet.
“ Hij wilde Jezus zien om te weten te komen wat voor iemand Hij was. “  lezen we. Dat klinkt alsof Zacheus gewoon nieuwsgierig is. Maar uit het vervolg van het verhaal blijkt dat het Zacheus om veel meer gaat dan oppervlakkige nieuwsgierigheid. Het zit veel dieper. Zacheus is rijk maar ongelukkig. Velen haten hem omdat hij samenwerkt met de Romeinen. Bij anderen staat hij vanwege zijn grote rijkdom in hoog aanzien maar zij ZIEN hem niet.
Zacheus klimt in en boom. Jezus loopt eronder door, kijkt omhoog en ZIET hem. Jezus ziet geen man die samenwerkt met de vijand. Jezus ziet geen rijk man. Jezus ziet de méns Zacheus. Jezus ziet wie hij ten diepste is.
“Zacheus kom vlug naar beneden want vandaag MOET ik in jouw huis verblijven.”  Dit “moeten “duidt aan dat Lucas Gods leiding in het gebeuren ziet. Deze ontmoeting kan niet toevallig zijn, meent Lucas.

Dikwijls hoor ik van mensen dat zij ook in hun leven de leiding van God hebben ervaren. Vaak ervaren mensen de eerste ontmoeting met wie later hun man of vrouw zal worden als een ontmoeting die niet toevallig plaatsvond. “Ik zag haar en ik kende haar nog niet maar ik wist meteen: “dit wordt mijn vrouw. “En in de huwelijksdienst spreken bruidsparen dan ook uit dat ze door God aan elkaar geschonken zijn. Zelf had ik in China toen we onze dochters voor het eerst ontmoetten: “ Dit kan niet toevallig zijn. Dit moet zo zijn! God heeft ons aan elkaar geschonken!”  Zo ervaart Jezus de ontmoeting met Zacheus. Dit is niet toevallig. Dit MOET zo zijn.
Zacheus: “Vanavond MOET ik in jouw huis zijn! “Een vreugdevol moment !
Mooi: “Zacheus kwam METEEN naar beneden en ontving Hem VOL VREUGDE in zijn huis. “Hij ervaart de ontmoeting net als Jezus, niet als toeval maar door God geleid. Hij ervaart tot zijn vreugde dat Jezus hem ZIET. Wat ziet Jezus? Jezus ziet door de buitenkant van Zacheus heen. De buitenkant van Zacheus is een man die rijk geworden is ten koste van zijn volksgenoten. Maar Jezus ziet de mens die Zacheus worden kan en ten diepste al is: een liefdevol, barmhartig en rechtvaardig mens.

In dit verhaal kunnen we aan Jezus zien wat de praktische uitwerking is van het tweede gebod van de tien geboden: het beeldverbod. Het verbod om beelden te maken van God of van andere goden. Het beeldverbod geldt ook voor mensen. Ook van mensen mogen we geen beelden maken. Dit gebod hoeven we niet letterlijk te nemen. Het betekent niet dat we geen schilderijen of foto’s of beelden zouden mogen maken. Het gebod moet worden begrepen in overdrachtelijke zin.
We denken dikwijls al te weten Wie God is en wie onze medemensen zijn. We hebben al een beeld van hen gemaakt. En wanneer we dan bidden of spreken met onze medemensen dan bidden we niet tot de levende God en spreken we niet tot de levende medemens maar tot het beeld dat wij van hen hebben gemaakt.

En nu is het zo dat wij mensen niet anders kunnen dan beelden maken van God en medemens maar in de tien geboden worden we er ons bewust van gemaakt dat we dit doen. En we worden opgeroepen om bij ieder gebed bij iedere ontmoeting ons zo open te stellen voor God en medemens dat zij heen kunnen breken door het beeld dat wij ons van hen hebben gevormd. Wanneer de ander heen breekt door het beeld dat wij van hem of haar hebben gevormd, dan is er sprake van een werkelijke ontmoeting.
Jezus maakt geen beeld van Zacheus. Hij geeft hem de kans om hee te breken door het beeld dat men van hem heeft. Jezus stelt zich open voor wie hij ten diepste is en kan zijn. En dan blijkt Zacheus naam opeens een belangrijke sleutel voor het verstaan van het verhaal. Zacheus betekent: de zuivere, de rechtvaardige. Het is de naam die de priester boven hem uitgeroepen heeft toen hij als jongetje van tien dagen oude besneden werd. Deze naam klonk als een belofte als een onthulling van de ware identiteit van de kleine jongen. De naam kondigde aan tot welk mens hij zou kunnen uitgroeien.
Het begin van het verhaal klinkt dan plotseling heel anders:
“Jezus ging Jericho in en trok door de stad. Er was daar een man die rechtvaardig en zuiver was, een rijke hoofdtollenaar. Hij klom in de boom. Jezus keek naar boven en zei : “ Rechtvaardige, zuivere kom vlug naar beneden want vandaag moet ik in jou huis verblijven.” De rechtvaardige en zuivere klom vlug naar beneden en ontving Jezus vol vreugde bij hem thuis.”
Maar de menigte mort: “Hij is bij het huis van een zondaar binnen gegaan!”

De menigte heeft een beeld van Zacheus gemaakt. Ze hadden hem opgesloten in het beeld van zondaar. Zacheus wilde daar doorheen breken. Misschien al jarenlang. De blik van de mensen hield hem gevangen. De liefdevolle blik van Jezus bevrijdde hem. Hij kon worden wie hij ten diepste was: een liefdevol, barmhartig en rechtvaardig mens. Hij schenkt de helft van zijn bezit aan de armen en betaalt viervoudig terug wat hij heeft afgeperst.

Hoe ziet u zichzelf? Door de kritische bevooroordeelde blik van de menigte?
Kijkt u wellicht  vol zelfkritiek naar u zelf?  Hebt u zichzelf opgesloten in het beeld van zondaar?
Of kijkt u naar zichzelf door de liefdevolle ogen van Jezus?
Jezus kijkt vol liefde naar de zondaar Zacheus. Deze wordt zo geraakt door deze liefdevolle blik dat hij zijn leven verandert. Jezus ziet wie Zacheus ten diepste is: zuiver en rechtvaardig. Jezus ziet tot welk een prachtig mens Zacheus kan uitgroeien.

Kijk naar uzelf door de liefdevolle ogen van Jezus.

Wij zijn als gemeente het Lichaam van Christus.  Wij zijn als gemeente dus ook de ogen van Christus. Laten we met liefdevolle ogen kijken naar elkaar. Laten we ons zo openstellen voor de ander dat hij of zij kan heen breken door het beeld dat wij hebben gemaakt.

Denk niet dat u wel weet wie God is. Geef Hem, geef Haar de gelegenheid om heen te breken door het beeld dat u hebt gemaakt. En u zult merken hoe liefdevol, hoe levend en hoe Nabij Hij is.
Amen

 

 

 

 

| in Preek van de week.