25 december 2018 Kerstmorgen

 

lezingen: Jesaja 9, 1-6   Lucas 2, 1-20
voorganger: mevr. Rieke van Dijk-Veenstra

Overdenking            25-12-2018                Oosterkerk

Gemeente van Jezus Christus, lieve mensen van God.
Het zijn mooie woorden die we vanmorgen hebben gehoord.
Zoals elk jaar met Kerst.
Woorden van licht en bevrijding. 
En we hebben er ook van gezongen. 
Liederen die ons heel vertrouwd zijn en die we elk jaar weer graag zingen met Kerst.
Maar het lijken vaak woorden uit een ver verleden, overladen met romantiek.
Er zijn nogal wat mensen die er moeite mee hebben, 
met zo’n verhaal vol engelen en licht en lofzangen.
Die zeggen: wat moet ik ermee?
Hoe kan ik God loven als er zoveel ellende is in de wereld?
Zoveel geweld met zoveel vluchtelingen,
Zoveel slachtoffers door natuurrampen, zoals nu weer in Indonesië.
En ook in ons eigen land krijgen we steeds meer verhalen te horen over de verharding in de samenleving.
Egoïsme en materialisme worden sterker.
Ieder voor zich.
Misschien voelt u zich verdrietig of alleen.
En dan heb je soms helemaal geen zin om over het licht te zingen.
En toch bent u, zijn jullie gekomen.

In die dagen….zo begint Lucas.
Het zijn woorden vol toekomstmuziek.
Woorden van lang geleden.
Lucas schrijft zijn evangelie rond het jaar 80.
Ook in die tijd staan er grootmachten aan het roer, 
die het respect voor de mens met voeten hebben getreden.
Jeruzalem ligt in puin.
Er heerst chaos en dat roept diepe gevoelens van hopeloosheid en  machteloosheid op.
En zo vaak hebben we gezien in de verhalen van de Bijbel dat er dan juist mensen opstaan die een ander geluid willen laten horen.
Profeten, dichters, evangelisten.
Mensen van vlees en bloed.
Mensen met beide benen in de samenleving, 
in de context van hun eigen tijd.
De evangelist Lucas is zo iemand.
Hij is arts, heeft gestudeerd, is politiek betrokken, een belezen man.
Hij wil dat andere geluid laten horen.
Hij ademt een andere geest.
In zijn verhaal spreekt hij de geschiedenis van het geweld tegen.
Het is een tegenstem.

In die dagen….
Die woorden wekken verwachting dat er iets van God uit gaat gebeuren.
Maar helaas……
Er is sprake van een keizerlijk bevel.
De keizer die gebiedt dat iedereen in zijn immense Romeinse Rijk zich moet laten inschrijven.
Een keizer met sterallures.
Van regels zijn regels.
Hoe herkenbaar is dat ook niet in onze tijd? 
Grootheden die hun stem laten horen en hun macht doen gelden?
We worden er bijna dagelijks mee geconfronteerd.
En tegen de achtergrond van dit gebeuren laat Lucas zijnverhaal horen.
Een geschiedenis ondanks keizer Augustus.
En die geschiedenis is nu precies waar het allemaal om draait.
Het is één groot protestverhaal tegenover het verhaal van de macht.
Het luidt een nieuwe lente in.
Het geboorteverhaal van Jezus moet tegen deze achtergrond worden gelezen.
Bethlehem staat tegenover Rome.
De Bijbel moet je dan ook niet lezen als een geschiedenisboek.
Het is een wijsheidsboek, een geloofsboek, 
dat probeert onder woorden te brengen 
hoe mensen iets van God – of de hemel – hebben ervaren in dit leven.
En de schrijvers ervan gaat het niet om feiten, 
maar om iets over te brengen, 
om iets te weeg te brengen bij de hoorder van het verhaal.
En dat ‘iets’ is iets van God, van Gods Geest.
Het gaat erom dat je geraakt wordt door dat ‘iets’.
Iets dat je dagelijkse werkelijkheid overstijgt.
Iets van het grote geheim.
Het verhaal van Lucas laat dat ook zien.
Lucas ziet Jezus als de Messias, de brenger van heil,
van licht in een donkere wereld.
Als goede boodschap voor mensen in nood.
En hij beschrijft dat alles heel beeldend, 
met jubelende engelen en herders, een stal……
God heeft een daad gesteld.
En daarmee grijpt hij terug op de woorden van Jesaja:

Het volk dat in duisternis ronddoolt
ziet een schitterend licht.
Zij die in het donker wonen
worden door een helder licht beschenen.’

Profetische woorden.
Woorden als tegenstem.
Maar wat moeten wij er mee in de wereld van vandaag?
Hoe kunnen deze woorden ons nog inspireren?
Ons in beweging brengen, zoals het de herders in beweging bracht?
Die herders zijn in het begin van het verhaal net zoals wij meestal zijn.
Ze doen gewoon wat ze moeten doen en verder niets.
Ze zoeken niet, ze vechten niet, ze dromen niet.
Ze ondergaan de nacht als onvermijdelijk en leggen zich er bij neer.
Maar dan is daar die lichtinslag.
Een engel, een bewustwording…
Vrees niet, klinkt het in de kerstnacht.
Laat je leven niet bepalen door angst en onzekerheid.
Laat je hoop niet verloren gaan. Het kan anders.
Een Kind geboren in een stal.
De herders, zij worden geraakt.
Zij weten weer dat het licht bestaat.
Zij durven te kiezen voor dat licht.
Zij weten weer: het kan anders.
En nu is de vraag: 
Hoe krijgt het verhaal betekenis voor ons 
in het spanningsveld van onze tijd,
maar ook voor ons in ons persoonlijk leven?
Wat brengt het teweeg bij ons?
Worden wij nog geraakt door dit gebeuren?
Worden wij nog geraakt  door dat iets?
Iets dat uitgaat van Gods geest?
Voor mij schuilt de actualiteit van de christelijke boodschap hierin:
Dat licht, dat God toen deed schijnen in onze duisternis, 
was zijn teken van diepe solidariteit met ons, kwetsbare mensen.
Met de geboorte van Jezus breekt de goddelijke werkelijkheid in, 
in de wereldlijke werkelijkheid.
Dat is waar Lucas met dit verhaal op uit is.
En nu gaat het erom of wij ons willen laten raken, diep in ons zelf, in onze goddelijke kern, door die boodschap van heil, liefde en hoop…

Elk jaar weer vieren wij kerst.
Staan we heel bewust stil bij het feit dat ín Jezus de hemel de aarde raakte.
Of nog beter gezegd: dat de hemel inbrak op aarde.
Het kerstverhaal vertelt ons niet dat de omstandigheden zijn veranderd.
Kerstfeest vieren betekent niet dat alle verdriet, eenzaamheid en ziekte niet meer bestaan.
Maar het wil ons juist laten zien dat we er niet alleen voorstaan.
God is naar deze aarde gekomen in het kind Jezus om ons nabij te zijn.
Hij woont daar waar wij ons laten raken door dit kind.
Hij woont daar waar asielzoekers niet als illegalen worden tegemoet getreden, maar onderdak krijgen,
zoals afgelopen week overal in het land vluchtelingen en kerkgangers samen aan tafel schoven: ’De Tafels van Hoop ‘ 
georganiseerd door kerk in Actie.
Hij woont daar waar mensen er voor elkaar zijn, 
in de arm om je heen, 
in de nabijheid van de ander die jouw wanhoop met jou deelt.
Dat je je zorg kunt delen, je verdriet uitspreken, 
voor God, voor elkaar.
Hij woont daar waar mensen in beweging komen om op te komen voor de kwetsbaren in onze samenleving.
Hij woont daar waar kinderen gezegend worden te midden van een gemeente.
Daar raken hemel en aarde elkaar…..
Dat is het geheim van Kerst.
Je hart openstellen voor die andere werkelijkheid:
Gods Licht binnenlaten.
En wij worden geroepen dat Licht verder te dragen en te doen schijnen in de wereld om ons heen.
Een vonkje in ons dat kan uitgroeien, als je het maar aanblaast.
Als je het maar aanblaast, zodat er iets zichtbaar wordt van de Goddelijke liefde.
Zoals we straks mogen zingen:

Wij delen met elkaar
het licht. Het lied, de zegen,
Wij zijn uw kandelaar,
wij gaan het donker tegen.

We dragen iets kostbaars met ons mee: een groot geheim:
Immanuël, God met ons.
In de harten van mensen komt Hij binnen.
En wanneer er plaats is voor deze Mensenzoon,
Wanneer wij plaats maken voor dit kind,
Dan wordt de wereld een plaats voor allen.
Amen

| in Advent & Kerst 2018, Preek van de week.