24 maart 2019

 

Lezingen: Exodus 6, 1-7  en Lucas 13, 1-9
Voorganger: ds. R. Nieuwkoop, Zwolle

De geregelde berichten dat er ergens in de wereld op gewelddadige wijze mensen zijn gedood en omgekomen zijn de afgelopen veel en ook heel dichtbij. De afschuwelijke aanslagen in Nieuw Zeeland en deze week in Utrecht door geweldplegers die toch wel de hel in hun hoofd moeten hebben. …. De honderden doden in Mozambique omgekomen door een verschrikkelijke natuurramp Onschuldige mensen gedood en omgekomen.

Ik moet er aan denken, als je leest in het evangelie van vandaag, van die mensen die bij Jezus komen met het bericht van de moord op een aantal Galliërs door de Romeinse bezetting. Moord en heiligschennis bovendien, door Pilatus: ze werden in Jeruzalem in de tempel vermoord. Hun bloed werd vermengd met dat van het offer.

Of neem nou die 18 Gallilërs die onder de toren van Siloam zijn omgekomen. die 18 bouwvakkers, nou dat was toch niet door eigen schuld, maar gewoon stom pech, een stom ongeluk. Denk je nou werkelijk dat die Gallilërs die zijn vermoord door Pilatus, en dat zij die onder die toren zijn omgekomen, dat die nou schuldiger waren.

Ik geloof niet dat de gedachte nog erg leeft – en gelukkig maar! – zoals destijds na de watersnoodin 1953 toen werd gezegd in orthodoxe kring dat de Zeeuwen dat over zichzelf hadden afgeroepen. Er was een “zware” predikant die al vaak kritiek had geleverd op een naburig dorp vanwege hun jaarlijkse kermis. Die zag nu zijn gelijk bevestigt toen juist dat dorp het zwaars werd getroffen Nabestaanden werd Gods toorn en straf voor ogen gehouden

Je moet er niet aandenken dat er gezegd wordt dat slachtoffers van moordend geweld getroffen zijn door eigen schuld. “Dat denken” hebben we toch achter ons gelaten, hoop ik Dat zijn toch verhalen uit de oude doos?! Of: ja, “…maar het wordt je niet door mensen aangedaan…..” Zit hierin misschien toch heel diep iets van oorzaak en gevolg. Vragen als: waarom moest dit gebeuren? Waarom wordt de een wel en de ander net gespaard? Is dat nu door toeval of zou er een bedoeling achter zitten? Welke dan? Onopgeloste vragen die altijd weer een antwoord willen…. Zit God er misschien achter?? Is het straf? Is er toch in ons de gedachte van zonde en lot.

In ieder geval wordt er dan vandaag met dit soort denken radicaal afgerekend door Jezus zelf

Jezus zegt in ieder geval klip en klaar “nee “ tegen dit soort denken van oorzaak en gevolg. Hij verwacht wel vruchten aan de boom, maar dat negatieve ervaringen bij voorbaat eigen schuld zijn wijst hij af. Ook de God van Israël zegt niet tegen zijn volk : nu je in de puree zit heb je aan jezelf te danken, maar hij heeft zich blijkens exodus 6 ontfermt. Daarover gaat het vandaag.

Er kan in een mensen leven van alles en nog wat gebeuren, maar verklaar hen daardoor niet schuldiger dan de anderen , wie niks overkomt, wie het gewoon goed gaat. Ach, zo hoor je Jezus ahw. zeggen, over die schuldvraag,waarom de een wel en de ander niks overkomt, daar wil ik het helemaal niet met jullie hebben. De vraag naar “het waarom” laat Jezus liggen. Ook Hij heeft blijkbaar geen antwoord ren dat is tot op het laatst zo gebleven toen hij zei aan het eind: “mijn God mijn God waarom hebt gij mij verlaten”? En Jezus kan die vraag laten liggen omdat Hij blijkbaar op God vertrouwde. Laat dat nou maar een zaak tussen God en die mensen zijn. Ik wil het met jullie niet over anderen hebben, maar over jullie zelf! Als je niet uitkijkt loopt het met jullie zelf ook zo af. Als je niet uitkijkt leef je zelf ook ten dode. Want wat zie ik bij jullie? Wat zijn de vruchten die jullie in het leven voortbrengen? Je leest verdraaid nog aan toe de Thora rond 3 jaar lang de boeken van Mozes, de loper die God heeft uitgelegd voor jullie loop je al af; En na 3 jaar zie ik nog geen vrucht

En dan vertelt Jezus een gelijkenis en richt zich op de hoorders en wij zijn mee aangesproken. De gelijkenis van de vijgeboom. Een vijgeboom die met een klein beetje grond aan zijn wortels al vruchten voortbrengt. Deze vijgeboom staat in een wijngaard. Nou, dan staat hij gebakken. Want in de wijngaard wordt gemest en gezorgd. Dan zal toch zeker die vijgeboom wel vruchten voortbrengen. Alle kansen zijn hem gegeven. 3 jaar lang.

Maar hij staat daar als zoveel mensen: onvruchtbaarheid. Waarom? Waarom brengt deze vijgeboom geen vrucht voort? Een onoplosbaar raadsel. Zal het zijn door schuld misschien. Zal het zijn door stom pech misschien. Voor ons onontwarbaar.

Jezus bepaalt zich in de gelijkenis echter maar tot 1 zaak. 1 Vraag is voor hem van belang.Is er bij de Thora geleefd. “Bekeer” je zegt Jezus. Zijn de ogen (om het met de naam van deze zondag te zeggen) op de Heer gericht. Want dat brengt vrucht voort. Hoe leef je bij het Woord. Loop je aan de hand van Mozes mee op in die bevrijdingsgeschiedenis?

Want aan de hand van Mozes worden vruchten voortgebracht die aan de bekering beantwoorden. De goede vruchten die groeien aan de Geest. En dat dat andere vruchten zijn dan die van winstbejag en onze potentie en mannendrift, dat zullen we straks ontdekken in gezang 252. Wie leeft bij de Thora, die zal rijpen in de lente tot hij vruchtdragen zal. En die vruchten zullen gesmaakt worden door allen die verdrukt worden en gesmaad en er onderdoor dreigen te gaan als het volk Israel in Egypte. Alleen aan de hand van Mozes is er leven. Zonder de Leer verdort het leven.

En wat zie ik zegt Jezus, na drie jaar Thora nog geen vrucht. En u snapt denk ik wel dat die drie jaar staan voor de tijd die mensen hebben gekregen, volop tijd om naar Godswoord te horen.

De meeste van ons zitten toch wel in die positie. We zijn het 5e gelukkigste land van de wereld. We leven in een democratie waarin je mag stemmen.

Ik weet niet waarop u gestemd heb en ik wil het niet weten ook maar voor mij was de vraag: is mijn stem in overeenstemming met de vruchten die van mij worden verwacht? Alle kansen zijn ons gegeven. Wat staat ons niet allemaal ter beschikking? We staan toch in aardig voedzame grond. Maar de belangstelling gaat maar al te vaak meer uit naar bevestiging , nog meer van hetzelfde, dan naar leren. Ach, het gaat er niet om om hier op ons huid te krijgen. Maar om elkaar er weer opnieuw bij te bepalen dat we met elkaar moeten zoeken naar de wijze waarop we in onze omstandigheden deel kunnen nemen aan Gods bevrijdingsgeschiedenis die met Mozes is begonnen.

Hoe moet Gods woord in onze omstandigheden zo worden geïnterpreteerd en uitgelegd en verstaan dat de wereld er van op hoort. Dat de verdrukten en de vluchtelingen en de armen onder ons ervaren dat wij aan de hand van Mozes lopen ons oog gericht op de Heer, het woord van God horen en bewaren. Dat is dat wij bij zijn Naam blijven: Hij die er is, die er zal zijn om uit te leiden uit de slavernij. Dat wij dus met die naam getekend zullen zijn. en er bevrijding van ons uitgaat.

We krijgen in ieder geval er weer de kans voor. De vijgenboom wordt vooralsnog niet uitgehouwen en in het vuur geworpen, maar er is blijkbaar wel een grens. Waar die grens ligt is niet in mensen woorden te zeggen. Voorlopig nog 1 jaar. Ook dit is weer met een dubbele bodem gezegd. Ook in 1 jaar werd in de synagoge de Thora wel rond gelezen.

Nogmaals dus weer alle kans wordt gegeven om in de oogst betrokken te raken. En de eigenaar van de wijngaard , wachten gespannen op de vruchten,waaraan de boom te kennen valt. Amen. 

 

| in Preek van de week.