2 juni 2019

 

Lezingen: Psalm 72, 1-13 en   Handelingen 1, 1-14

voorganger: ds D. van der Vaart

De beeldtaal van hemelvaart

Ik heb twee dochters, de oudste is 22, de jongste 20. De oudste is heel nuchter en realistisch. De jongste is meer een dromer. Toen ik de oudste als kleuter het verhaal voorlas over Jezus die wandelt over het water, reageerde de oudste meteen: “ Dat kan toch niet ! “ Toen ik jongste het verhaal voorlas reageerde ze vol verwondering: “ Wat bijzonder dat Jezus over het water liep ! “

Tot hun 15emoesten ze met ons naar de kerk, als deel van de opvoeding. Daarna mochten ze zelf beslissen. Beiden besloten ze op zondagmorgen niet meer met ons mee te gaan. Jammer maar soms stellen ze vragen waaruit blijkt dat er heel wat in hun omgaat en ze toch met geloofsvragen bezig zijn.

Wanneer ik ze vertel over hemelvaart kijken ze me meewarig aan:  “Dat geloof je toch niet pa ? “ maar wanneer ik ze dan uitleg dat je het  verhaal niet letterlijk moet nemen maar dat het beeldtaal is dan luisteren ze toch ge dan luisteren ze toch geïnteresseerd, want ze leven in een beeldcultuur, beelden begrijpen ze.

En wanneer ik ze de beeldtaal uitleg zie ik in hun ogen: “ Die vader van ons is toch niet helemaal gek ! “

Wat voor mijn dochters geldt, geldt voor de meeste mensen : ze kunnen een verhaal als dat van hemelvaart niet meer geloven maar wanneer je ze de beeldtaal uitlegt dan zien ze toch de zin en schoonheid ervan in.

Vanmorgen zou ik dan ook de beeldtaal van het verhaal willen ontcijferen. Maar ik weet dat sommigen van u er geen moeite mee hebben om het verhaal te lezen als echt gebeurd. Ik lees het verhaal zelf niet zo maar ik heb er respect voor wanneer u het wel zo leest. En als God zo machtig is dat hij hemel en aarde geschapen heeft dan is Hij ook machtig genoeg om een hemelvaart mogelijk te maken.

Zelf lees ik het verhaal als beeldtaal, u leest het wellicht letterlijk. Het mooie is dat het voor de diepste betekenis van de tekst niet uitmaakt of je het verhaal nu letterlijk leest of niet. Het gaat om de geestelijke betekenis en die ligt op een veel hoger of dieper niveau dan de vraag: waar gebeurd of niet.

De beelden die ik vanmorgen wil ontcijferen zijn: 1. Het beeld van de hemelvaart 2. De beeldspraak : Zoon van God 3 De beeldspraak “ zittend aan de rechterhand van God “ want Jezus steeg op naar de hemel om te gaan zitten aan de rechterhand van God.

 

  1. De beeldspraak van de hemelvaart

In onze tijd kunnen we niet  of moeilijk geloven dat iemand naar de hemel zou kunnen varen. Dat is in strijd met de wet van de zwaartekracht. Maar de eerste lezers van het boek Handelingen keken helemaal niet op van een hemelvaart. Zij waren vertrouwd met verhalen over de hemelvaart van Romeinse keizers. Want Romeinse keizers werden als goddelijk beschouwd en lieten zich als goddelijk vereren. Deze cultus werd mede in stand gehouden door hemelvaart  verhalen. Wanneer een keizer stierf dan zorgde zijn opvolger ervoor dat er mensen naar voren kwamen die getuigden dat ze de overleden keizer naar de hemel hadden zien varen.

De eerste lezers van het boek Handelingen vonden een hemelvaart dus helemaal niet vreemd. Wat ze wel vreemd vonden was dat van Jezus werd gezegd dart hij ten hemel was gevaren. Dat een keizer ten hemel voer vonden ze normaal: een zo machtig man die tijdens zijn leven al leefde in pracht en praal en vereerd werd als een god, van zo iemand verwacht je wel dat hij ten hemel zou varen maar Jezus, een gewone man uit het volk, een man zonder macht, pracht of praal ? Waarom zou er van Hem worden gezegd dat hij ten hemel was gevaren? Dat wekte de nieuwsgierigheid  van de lezers.

 

  1. De beeldspraak Zoon van God

In de kerk noemen we Jezus “ Zoon van God “ en we zeggen dat de Zoon van god ten hemel voer maar wat wordt er bedoeld met de titel “ Zoon van God “ ?

In Israël werd de koning als “Zoon van God “ aangeduid. Op de dag van de troonsbestijging werd hij als zoon geadopteerd door God. In psalm 2 lezen we hierover : “ God sprak tot mij: Jij bent Mijn zoon. Ik heb je vandaag verwekt. “

De koning moest deze eretitel dan nog wel waar maken. Hij verdiende deze eretitel alleen als zijn regering zou voldoen aan de criteria die in psalm 72 bezongen worden:

“ Hij zal de redder zijn der armen, hij hoort hun hulpgeschrei, hij is met koninklijk erbarmen hun eenzaamheid nabij. Hij helpt met hun bestaan bewogen, die zijn in vrees verward. Hun bloed is kostbaar in zijn ogen. Hij draagt hen in zijn hart. “

Wanneer een koning een vredeskoning was, wanneer hij het opnam voor de vreemdeling, de weduwe en de wees ,wanneer hij zijn volk diende dan was hij de eretitel “Zoon van God “waardig. Dan regeerde hij in naam van God en bij de gratie Gods.

Hoe kwam het dat Jezus de eretitel “Zoon van God “ kreeg ? Het verhaal over de verzoeking van Jezus in de woestijn geeft hier antwoord op:

Na Zijn doop werd Jezus door de Geest in de woestijn geleid om door de satan te worden verzocht. Hij kreeg drie verzoekingen te verduren: 1. Maak van deze stenen brood d.w.z. misbruik je koningschap door jezelf te verrijken 2. Kniel voor mij en ik zal je alle koninkrijken van de wereld geven d.w.z. streef naar macht om de macht 3. Spring van het tempeldak en engelen zullen je opvangen en mensen zullen je erom vereren d.w.z. de verzoeking van de roem.

Jezus weerstond de verzoekingen van de zelfverrijking, de machtswellust en de zelfverheerlijking. Verzoekingen waaraan machtshebbers tot de dag  van vandaag aan ten prooi vallen. Jezus weerstond deze verzoekingen en dat maakte Hem geschikt voor het koningschap over Israël. Hij zou als koning werkelijk een dienaar van het volk zijn. Hij bewees de eretitel “Zoon van God “ waardig te zijn.

 

  1. Opgevaren ten hemel zittend aan de rechterhand van God.

Wat zien we nu met hemelvaart ?  De rechtvaardige, vredelievende dienaar- koning Jezus, de Zoon van God, stijgt op naar de hemel om plaats te nemen aan de rechterhand van God. God zit op zijn troon in de hemel en Jezus mag plaats nemen aan zijn rechterhand. Die rechterhand is de hand waarmee God de wereld regeert. Jezus mag namens God de wereld regeren omdat hij bewezen heeft de eretitel “Zoon van God “ waard te zijn.

Nu is het nog hemelvaart maar pinksteren is in zicht. Op het pinksterfeest zendt Jezus de Heilige Geest d.w.z. hij laat de mensen op aarde delen in Zijn koningschap. In Johannes 15 zegt Jezus tegen zijn leerlingen: “ In noem jullie niet langer slaven. Ik noem jullie vrienden. “ Jezus kiest voor een democratisch koningschap. Hij wil het delen met zijn vrienden. Op het pinksterfeest ontvangen mensen de kracht om de aarde te regeren in de Geest van God, op de wijze waarop God het bedoeld heeft.

Wij mogen de aarde regeren in de geest van God als zonen en dochters van God.

Het hemelvaart verhaal zou gelezen kunnen worden bij de opening van de vergadering van de Verenigde Naties, bij de opening van het kabinetsberaad op vrijdagmorgen, bij de opening van de regeringsvergaderingen in Moskou en Washington en Beijing en noem maar op. Het hemelvaartverhaal is een politiek verhaal, een oproep aan de regeringsleiders om te regeren in de Geest van God, op de wijze die Jezus, de zoon van God heeft voorgedaan.

Dat zij moge luisteren !

Amen.

| in Preek van de week.